Przed publikacją raportu końcowego z badania PISA 2025 udostępniamy założenia teoretyczne, na których oparty został pomiar. Prezentowane materiały zawierają szczegółowe opisy umiejętności oraz obszarów wiedzy uwzględnionych w badaniu, a także metodykę ich pomiaru.
Rozumowanie w naukach przyrodniczych – założenia teoretyczne (science framework)
Rozumowanie w naukach przyrodniczych jest dziedziną główną badania po raz trzeci (po raz pierwszy było nią w 2006 roku, po raz drugi w 2015 roku). Umiejętności uczniów w obszarze tej dziedziny to nie tyle opanowanie wiadomości z zakresu biologii, chemii, fizyki i geografii, ile przede wszystkim rozumowanie naukowe i umiejętność zastosowania wiedzy przyrodniczej do rozwiązywania codziennych problemów, przedstawionych w różnych, także pozaszkolnych, kontekstach. To zarówno wiedza naukowa, jak i wiedza o nauce – o drodze dochodzenia do prawdy naukowej. Kluczowym elementem jest metoda naukowa: stawianie pytań badawczych i hipotez, a następnie sprawdzanie tych hipotez za pomocą obserwacji i doświadczeń. W PISA 2025 przyjęto ujęcie szersze, obejmujące nie tylko rozumowanie naukowe, ale również umiejętność oceny i wykorzystania informacji naukowych do podejmowania decyzji. Dodatkowo wprowadzonym w 2025 roku wątkiem w zakresie pomiaru rozumowania w naukach przyrodniczych są działania człowieka w antropocenie.
Więcej informacji na temat teoretycznych założeń części badania PISA 2025 w zakresie nauk przyrodniczych znajduje się na stronie internetowej.
Matematyka – założenia teoretyczne (mathematics framework)
Badanie PISA w zakresie matematyki sprawdza, w jakim stopniu uczniowie potrafią wykorzystać swoją wiedzę i umiejętności matematyczne, gdy muszą się zmierzyć z koniecznością rozwiązywania problemów, przed jakimi stawia ich otaczający świat w kontekstach osobistych, zawodowych i obywatelskich. Założenia określają niezbędny w dorosłych życiu zakres umiejętności matematycznych, a badanie weryfikuje, czy uczniowie potrafią rozumować matematycznie, a także skutecznie wykorzystywać pojęcia i narzędzia matematyczne do opisu, analizy i przewidywania różnych zjawisk.
Rozumienie czytanego tekstu – założenia teoretyczne (reading framework)
W założeniach teoretycznych badania rozumienie czytanego tekstu zdefiniowano jako proces obejmujący odczytanie znaczeń zawartych w tekście i wykorzystanie ich w dalszych działaniach. Proces ten zakłada również ocenę, refleksję oraz zaangażowanie czytelnika w lekturę, aby osiągnąć zamierzony cel, pogłębić wiedzę, zwiększyć własny potencjał intelektualny i uczestniczyć w życiu społecznym.
Przykładowe odtajnione zadania ze wszystkich dziedzin są dostępne w zakładce, na stronie OECD oraz w publikacji Błąd w dydaktyce.
Zapraszamy do obejrzenia krótkiego filmu na temat dziedzin podstawowych badania PISA.
